NHỮNG ĐIỂM MẤU CHỐT:

 Vệ sinh có thể loại trừ các mảnh vụn

 Khử trùng làm giảm khả năng tồn tại của virus và vi khuẩn trên dụng cụ nhưng không loại trừ được các mảnh vụn hay tiệt trùng được.

Tiệt trùng tiêu diệt vi trùng

Các dung dịch khử trùng được sử dụng để làm vô hiệu hoá các tác nhân gây nhiễm trùng có thể có trong máu hoặc các dịch khác trong cơ thể. Cần có sẵn những dùng dịch đó để vệ sinh bề mặt phẫu thuật, những thiết bị không thể hấp sấy, những dụng cụ được sử dụng lại và để xử trí khi các chất bị tràn ra ngoài bao gồm các mẫu bệnh học hay các chất bị nhiễm trùng khác.

Nên ngâm kim và dụng cụ trong các chất khử trùng trong 30 phút trước khi rửa. Việc khử trùng làm giảm sự cư trú của các vi khuẩn trên dụng cụ chứ KHÔNG THỂ LÀM SẠCH các mảnh vụn trên dụng cụ hay tiệt trùng dụng cụ. Mục đích của khử trùng là để giảm nguy cơ cho những người phải thực hiện việc rửa các dụng cụ đó.

Cần hết sức cẩn thận khi dùng kim sử dụng lại. Sau khi dùng nên để chúng trong một chiếc hộp đặc biệt có chứa chất khử trùng trước khi rửa và tiệt trùng. Nên đeo găng tay dầy khi rửa kim và các dụng cụ sắc.

Có nhiều loại dung dịch khử trùng với các hiệu quả khác nhau. Ở hầu hết các nước thì loại dung dịch khử trùng thông dụng nhất là dung dịch hypochlorite Natri(thường được biết đến như một chất tẩy hoặc chloros). Dung dịch này là một dung dịch khử trùng chống virus đặc biệt hiệu quả.

Để đảm bảo kết quả khử trùng cần tuân theo chỉ dẫn của nhà sản xuất hoặc bất kì chỉ dẫn nào khác được đưa ra và pha loãng dung dịch cô đặc đúng liều lượng. Điều quan trong là phải dùng các dung dịch đúng thời hạn sử dụng vì một số dung dịch như hypochlorite bị mất tác dụng rất nhanh.

Cần khử trùng trước khi rửa bằng xà phòng. Có nhiều loại dung dịch khử trùng và chúng tác động theo những cách khác nhauk, do đó cần sử dụng đúng loại dung dịch để đảm bảo sự khử trùng tốt nhất. Tất cả các chất khử trùng đều có “thời gian tác động”, có nghĩa là thời gian chất đó có thể tác động tới tác nhân gây nhiễm và làm cho tác nhân đó bị vô hiệu hoá. Tuy nhiên, một số chất khử trùng có thể bị vô hiệu hoá bởi các chất trong cơ thể và cần phải sử dụng chất khử trùng có nồng độ cao hơn và thời gian tác động dài hơn trong một số trường hợp cụ thể như khi bị tràn một lượng lớn máu nhiễm khuẩn.

Sau khi khử trùng thì có thể rửa bằng xà phòng và nước để loại bỏ các chất đã bị vô hiệu hoá và chất khử trùng. Dù đã được khử trùng đúng cách thì các chất thải cũng phải được xử lý một cách an toàn.

Cần hết sức cẩn thận khi sử dụng bất kì chất khử trùng nào có chứa clo. Khi có một số chất hoá học thì khí clo độc rất dễ được giải phóng từ dung dịch chứa clo (ví dụ như khi trộn axit và chất tẩy). Khi nghi ngờ về thành phần chính xác của các chất bị tràn có chứa tác nhân gây nhiễm trùng thì có thể trung hoà axit bằng cách cho thêm một lượng nhỏ bicarbonate Natri no trước khi thêm chất tẩy hay dung dịch hypochlorite.

Nên dùng găng để cầm vải lanh bị dính máu, thu gom và vận chuyển chúng trong các túi chống thủng. Rửa vải lanh trước bằng nước lạnh và sau đó khử trùng chúng bằng dung dịch clo loãng. Sau đó rửa tiếp bằng nước và xà phòng trong 25 phút ở nhiệt độ thấp nhất là 71 độ C.

Trước khi tiệt trùng, toàn bộ dụng cụ cần phải được khử trùng và sau đó rửa lại để loại bỏ các mảnh vụn. Tiệt trùng nhằm mục đích giết các sinh vật sống nhưng không phải là một phương pháp rửa.

TIỆT TRÙNG

Các phương pháp tiệt trùng thường được sử dụng là:

 Tiệt trùng bằng cách hấp hoặc bằng hơi nước

 Tiệt trùng bằng nhiệt độ (sấy)

 Tiệt trùng bằng hoá chất khử trùng

Ở bệnh viện tuyến huyện nên dùng phương pháp hấp.

Hấp

Trước khi tiệt trùng các dụng cụ phẫu thuật cần khử trùng và rửa chúng cẩn thận để loại bỏ tất cả các chất hữu cơ. Khử trùng đúng cách làm giảm nguy cơ cho những người làm công tác rửa dụng cụ. Tiệt trùng các dụng cụ và vật tư phẫu thuật là vấn đề mấu chốt để phòng chống lây nhiễm HIV. Tất cả các virus, bao gồm virus HIV đều bị vô hiệu hoá khi bị hấp trong 20 phút ở nhiệt độ 121 – 132 độ C hoặc trong 30 phút nếu dụng cụ để trong hộp.

Để có được kết quả tốt, nồi hấp cần được bảo dưỡng thường xuyên và do kĩ thuật viên được đào tạo sử dụng. Việc lựa chọn loại nồi hấp cần phụ thuộc không chỉ vào giá thành mà còn phụ thuộc vào các yếu tố khác như:

 Dự kiến sử dụng

 Khối lượng công việc

 Cỡ

 Độ phức tạp

 Nguồn điện

Nhìn chung, dung tích càng nhỏ thì thời lượng của quá trình hấp càng ngắn và ít gây hại cho các chất mềm hơn. Sử dụng một nồi hấp nhỏ vài lần trong ngày tốt hơn là dùng một nồi hấp lớn một lần trong ngày.

Phải sử dụng đồng hồ báo phù hợp trong từng lần hấp để biết rằng sự tiệt trùng đã được hoàn tất. Khi sắp kết thúc, phía ngoài túi đựng dụng cụ phải khô, không còn vệt ướt, nếu không thì quá trình tiệt trùng chưa thực hiện xong.

Sấy

Đối với những loại không thể hấp thì có thể tiệt trụng chúng bằng cách sấy trong vòng 1-2 giờ ở nhiệt độ 170 độ C. Dụng cụ phải sạch và không bị dính dầu, mỡ. Tuy nhiên, tiệt trùng bằng cách sấy không tốt bằng cách hấp vì nó chỉ phù hợp với các dụng cụ bằng kim loại và một vài loại chỉ tự nhiên.

Hiện nay, việc đun sôi dụng cụ không còn là phương pháp tiệt trùng đáng tin cậy và không nên dùng thường xuyên trong bệnh viện.

Hoá chất khử trùng

Nhìn chung, các dụng cụ không còn được bảo quản trong các chất khử trùng nữa. Tuy nhiên, các dụng cụ sắc, các thiết bị dễ vỡ, catheter và các loại ống có thể được tiệt trùng bằng formaldehyde, glutaraldehyde hay chlorhexidine.

Nếu sử dụng formaldehyde thì cần rửa dụng cụ cẩn thận và sau đó hấp bằng hơi của các viên formaldehyde trong một hộp kín trong 48 giờ. Quá trình này cần được thực hiện hết sức chuẩn xác.

Glutaral là một loại chất khử trùng vô cùng hiệu quả chống lại vi khuẩn, nấm và hàng loạt các virus khác. Khi sử dụng cần tuân thủ chỉ dẫn của nhà sản xuất.

Thất bại khi sử dụng các phương pháp tiệt trùng bình thường

Nồi hấp bị hỏng hay nguồn điện bị cắt có thể làm gián đoạn quy trình tiệt trùng một cách bất ngờ. Nếu không có bộ dụng cụ tiệt trùng và tấm trải dự trữ thì có thể sử dụng kĩ thuật khử trùng sau

46

• Ngâm khăn, tấm trải 1 giờ trong dung dịch khử trùng đáng tin cậy như chlohexidine nước, vắt và đặt lên da bệnh nhân.

• Xử lý tương tự như thế đối với băng, gạc nhưng giũ chúng trong dung dịch chlohexidine loãng (1:1000) trước khi sử dụng. Trong quá trình phẫu thuật cần giũ lại băng, gạc vài ba lần như thế.

• Ngâm dụng cụ, kim và các loại chỉ khâu tự nhiên trong dung dịch khử trùng mạnh trong vòng 1 giờ và giũ lại trong dung dịch khử trùng nhẹ ngay trước khi dùng.